ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും വിഭജിക്കപ്പെട്ട സമയത്ത് അവിഭക്ത ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ക്യാഷ് ബാലൻസ് ഏകദേശം 375 മുതൽ 400 കോടി രൂപ വരെയായിരുന്നു.
ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ സാമ്പത്തിക വിഭജന കരാർ പ്രകാരം ഇതിൽ 75 കോടി രൂപ പാകിസ്താന്റെ വിഹിതമായി കൊടുക്കാൻ ആണ് ഗാന്ധിജി നേതാവ് ആയിരുന്ന കമ്മറ്റി നിച്ഛയിച്ചിരുന്നത്...!
ഇതിൽ 20 കോടി രൂപ 1947 ഓഗസ്റ്റ് 14-15 തീയതികളിൽ തന്നെ നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ ബാക്കി നിൽക്കുന്ന 55 കോടി രൂപ പിന്നീട് നൽകേണ്ടതായിരുന്നു.
ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് കശ്മീർ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത്. യുദ്ധസാഹചര്യത്തിൽ, പാകിസ്താന് നൽകാനുള്ള ഈ 55 കോടി രൂപ കൊടുത്താൽ അവർ ഇന്ത്യക്കെതിരെയുള്ള യുദ്ധത്തിന് അത് ഉപയോഗിച്ചേക്കുമെന്ന ശക്തമായ ആശങ്ക ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു വന്നു. 1948 ജനുവരി 12-ന് അന്നത്തെ ഉപപ്രധാനമന്ത്രിയും ആഭ്യന്തരമന്ത്രിയുമായ സർദാർ വല്ലഭഭായി പട്ടേലും ധനമന്ത്രി ആർ. കെ. ഷൺമുഖം ചെട്ടിയും ചേർന്ന് നടത്തിയ പ്രസ്താവനയിലൂടെ ഈ ആശങ്ക പരസ്യമാക്കി. ഇന്ത്യയുമായി ഒരു ആയുധസംഘർഷം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ പാകിസ്താന് ഇത്രയും വലിയ തുക നൽകുന്നത് ന്യായീകരിക്കാനാകില്ലെന്ന നിലപാടാണ് അവർ സ്വീകരിച്ചത്.
പക്ഷെ സർക്കാരിന്റെ ഈ തീരുമാനത്തോട് മഹാത്മാഗാന്ധിയും അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവും വിയോജിച്ചു. 1948 ജനുവരി 11-ന് നെഹ്റുവിന്റെ സുഹൃത്തായിരുന്ന മൗണ്ട് പ്രഭു, പാകിസ്താൻ പ്രധാനമന്ത്രി ലിയാഖത്ത് അലി ഖാനോട് ഈ തുക താൽക്കാലികമായി തടഞ്ഞുവെച്ചതിന്റെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചിരുന്നു. എങ്കിലും കരാർ പ്രകാരമുള്ള ബാക്കി തുക എത്രയും വേഗം നൽകണമെന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു ഗാന്ധിജി.സർക്കാരിന്റെ മേൽ ഈ ആവശ്യത്തിനായി സമ്മർദ്ദം ചെലുത്താൻ 1948 ജനുവരി 14-ന് ഗാന്ധിജി നിരാഹാരം ആരംഭിച്ചു.
ഗാന്ധിജി നിരാഹാരം ആരംഭിച്ചതുമുതൽ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വം കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിലായി. ജനുവരി 14-ന് നെഹ്റുവും പട്ടേലും ഗാന്ധിജിയെ നേരിട്ട് സന്ദർശിച്ചു. പാകിസ്താന് നൽകാനുള്ള 55 കോടി രൂപ എത്രയും വേഗം നൽകുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് ഗാന്ധിജി തന്റെ നിലപാട് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.
ഗാന്ധിജിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി മുൻനിർത്തി, ജനുവരി 15-ന് നെഹ്റുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ തന്റെ മുൻ തീരുമാനം മാറ്റിയെഴുതി. പാകിസ്താന് നൽകാനുള്ള 55 കോടി രൂപ ഉടൻ കൈമാറാൻ സർക്കാർ ഔദ്യോഗികമായി തീരുമാനിക്കുകയാണുണ്ടായത്.
അങ്ങനെ ഗാന്ധിജി പാകിസ്ഥാന് വേണ്ടി നിരാഹാരം കിടന്ന ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും ഇന്ത്യക്കാരൻ ആയി
